آموزش نصب واتراستاپ در سازههای بتنی
نصب واتراستاپ یکی از مهمترین مراحل در آببندی درزهای سازههای بتنی مانند مخازن، استخرها، تونلها، تصفیهخانهها و فونداسیونها است. استفاده صحیح از واتراستاپ باعث جلوگیری از نفوذ آب از محل درزهای اجرایی، انبساطی و انقباضی میشود و دوام سازه را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد. در صورتی که نصب واتراستاپ به درستی انجام نشود، احتمال نشت آب و ایجاد آسیبهای جدی در سازه وجود خواهد داشت.
در این راهنما، روشهای اصولی نصب واتراستاپ، نحوه استفاده از گیره واتراستاپ، نکات اجرایی مهم و اشتباهات رایج در اجرای واتراستاپ به طور کامل بررسی شده است.
روش نصب واتراستاپ تخت در درز اجرایی
واتراستاپ تخت معمولا برای درزهای اجرایی در سازههای بتنی مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، قبل از انجام بتنریزی، واتراستاپ در محل درز پیشبینی شده قرار داده میشود.
در اجرای صحیح، نیمی از عرض واتراستاپ در بتنریزی مرحله اول مدفون میشود و نیمه دیگر آن در بتنریزی مرحله دوم قرار میگیرد. این روش باعث میشود درز میان دو مرحله بتنریزی به طور کامل آببندی شود و مسیر عبور آب مسدود گردد.
دقت در تراز بودن واتراستاپ و ثابت ماندن آن در زمان بتنریزی اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا جابهجایی آن میتواند عملکرد آببندی را کاهش دهد.
روش نصب واتراستاپ حفرهدار در درز انبساطی
واتراستاپهای حفرهدار معمولا برای درزهای انبساطی استفاده میشوند. روش اجرای آن مشابه درز اجرایی است اما یک نکته بسیار مهم در اجرای آن وجود دارد.
در هنگام نصب واتراستاپ حفرهدار باید دقت شود که حفره مرکزی واتراستاپ دقیقا در محل درز انبساطی قرار گیرد. این حفره امکان حرکت نسبی دو بخش سازه را فراهم میکند و از انتقال تنش به بتن جلوگیری میکند.
نکته مهم این است که بخش حفرهدار نباید در بتن مدفون شود، زیرا وظیفه آن ایجاد انعطاف و جذب حرکتهای سازهای است.
گیره واتراستاپ و نقش آن در نصب
برای تثبیت واتراستاپ در محل خود از گیره واتراستاپ استفاده میشود. این گیرهها مخصوص اتصال واتراستاپ به آرماتورها طراحی شدهاند و مانع از جابهجایی آن در هنگام بتنریزی میشوند.
استفاده از گیرههای استاندارد باعث میشود واتراستاپ در موقعیت دقیق خود باقی بماند و عملکرد آببندی به درستی انجام شود.
نحوه استفاده از گیره واتراستاپ
برای نصب صحیح واتراستاپ لازم است در هر متر طول آن از ۵ عدد گیره واتراستاپ استفاده شود.
نحوه قرارگیری گیرهها به صورت زیر است:
- ۳ گیره در قسمت بالایی
- ۲ گیره در قسمت پایینی
واتراستاپهای داخلی با استفاده از گیره، سیم آرماتوربندی و اتصال به میلگردهای اطراف ثابت میشوند. همچنین فاصله بین گیرههای واتراستاپ نباید بیشتر از ۲۵ سانتیمتر باشد تا واتراستاپ در هنگام بتنریزی کاملا ثابت باقی بماند.
سوراخ کردن واتراستاپ؛ یک اشتباه رایج
یکی از اشتباهات رایج در نصب واتراستاپ، سوراخ کردن آن برای اتصال با سیم آرماتوربندی است. این کار به شدت اشتباه است زیرا در هنگام بتنریزی و تحت فشار بتن، محل سوراخ شده دچار پارگی میشود.
به همین دلیل باید از گیرههای مخصوص برای نگهداری واتراستاپ استفاده شود و از ایجاد هرگونه سوراخ در آن خودداری گردد.
فاصله مناسب واتراستاپ از آرماتور
در زمان نصب واتراستاپ نباید این نوار به طور مستقیم به آرماتورها چسبیده باشد. برای اجرای صحیح لازم است حداقل ۲۰ میلیمتر پوشش بتن روی آرماتورها در نظر گرفته شود.
این فاصله باعث میشود بتن به خوبی اطراف واتراستاپ را پوشش دهد و از ایجاد حفره یا مسیر نفوذ آب جلوگیری شود.
تغییر شکل واتراستاپ در زمان نگهداری
در صورتی که شرایط نگهداری واتراستاپ مناسب نباشد، ممکن است دچار شکستگی، ترک یا تغییر شکل شود. در چنین شرایطی استفاده از آن توصیه نمیشود زیرا عملکرد آببندی آن به شدت کاهش پیدا میکند.
بنابراین پیش از نصب واتراستاپ باید از سالم بودن آن اطمینان حاصل کرد.
نصب واتراستاپ در دمای زیر صفر
از اجرای واتراستاپ در دمای زیر صفر درجه سانتیگراد باید خودداری شود. مگر اینکه شرایط کارگاه به گونهای باشد که محل اجرا گرم نگه داشته شود.
همچنین لازم است قبل از نصب، واتراستاپها در محیط گرم نگهداری شوند تا انعطافپذیری آنها حفظ شود.
اورلب واتراستاپ در زمان نصب
در هنگام اجرای واتراستاپ لازم است حدود نیم تا یک متر طول اضافه برای اورلب در نظر گرفته شود. این کار باعث میشود در مراحل بعدی بتنریزی، عملیات جوشکاری لب به لب واتراستاپها به راحتی انجام شود و اتصال کاملا آببند ایجاد گردد.
جلوگیری از آسیب واتراستاپ در زمان اجرا
برای جلوگیری از آسیب دیدن واتراستاپ باید دقت شود که این نوار به قالبهای بتنریزی متصل نباشد. اتصال واتراستاپ به قالب با میخ یا سیم میتواند در زمان قالببرداری باعث پارگی یا جدا شدن آن شود.
این موضوع به خصوص در واتراستاپهایی که به طور کامل در بتن مدفون نمیشوند اهمیت بیشتری دارد.
اجرای واتراستاپ در دیوارهای بتنی
در سازههای دیواری، واتراستاپها معمولا به صورت رول جمع میشوند و تا زمان بتنریزی بعدی به شکل معلق نگهداری میشوند. این کار از آسیب دیدن واتراستاپ جلوگیری کرده و باعث حفظ شکل اولیه آن میشود.
نصب واتراستاپ قبل از بتنریزی
نوارهای آببند باید حتما قبل از بتنریزی در محل مورد نظر نصب شوند. قرار دادن واتراستاپ در بتن تازه یا بتن خیس روش درستی نیست و نمیتواند آببندی مناسب ایجاد کند.
در صورتی که اجرای واتراستاپ در مرحلهای فراموش شود، میتوان از واتراستاپهای بنتونیتی برای آببندی استفاده کرد.
نحوه بتنریزی در محل واتراستاپ
در هنگام بتنریزی باید دقت شود که نیمی از مقطع واتراستاپ در بتن مرحله اول و نیمه دیگر در بتن مرحله دوم قرار گیرد.
این موضوع باعث میشود واتراستاپ دقیقا در وسط درز قرار گرفته و عملکرد آببندی آن به حداکثر برسد.
پاکسازی واتراستاپ قبل از بتنریزی مرحله دوم
پس از پایان بتنریزی مرحله اول باید تمام باقیماندههای بتن، ملات و آلودگیها از روی واتراستاپ و میلگردهای انتظار پاکسازی شوند. سپس بتنریزی مرحله دوم انجام گیرد.
وجود بتن خشک شده روی واتراستاپ میتواند باعث کاهش چسبندگی و عملکرد آن شود.
مواد پرکننده درزهای انبساطی
در درزهای انبساطی استفاده از مواد پرکننده مناسب اهمیت زیادی دارد. این مواد نباید با واتراستاپ واکنش شیمیایی داشته باشند و همچنین نباید سمی باشند.
مواد پرکننده باید خاصیت ارتجاعی داشته باشند تا در هنگام حرکت سازهای بتوانند تغییر شکل دهند و عملکرد آببندی حفظ شود.
ویژگی ماده درزگیر
ماده درزگیر باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
- چسبندگی بالا به بتن
- خاصیت ارتجاعی مناسب
- مقاومت در برابر تغییرات دمایی
- حفظ عملکرد در حرکتهای سازهای
این ویژگیها باعث میشود ماده درزگیر به خوبی به دو لبه بتن متصل شده و مانع نفوذ آب گردد.
تمیز بودن سطح درزها
برای عملکرد مناسب ماده درزگیر، سطح درزها باید کاملا تمیز باشد. وجود گرد و غبار، چربی یا آلودگی روی بتن باعث کاهش چسبندگی ماده درزگیر میشود.
بنابراین قبل از اجرای درزگیر باید سطح درزها به طور کامل پاکسازی شود.